Kuran Kursları

İnsan, kendini toplum içinde gerçekleştirmek üzere bu dünyada bulunan, madde üzerinde kullanım yetkisi olan, kültür ve uygarlıklar oluşturan bir varlıktır. Din, insan hayatına anlam kazandıran, insanın insanca yaşamasına yardımcı olan, insanların birbirlerini anlayabilmeleri için gerekli olan temel iletişim kodlarını bünyesinde taşıyan ve Allah-insan, insan-insanlar ve insan ile evrendeki diğer varlıklar arasındaki ilişkilerini düzenleyen bir vasıtadır. Bir başka deyişle din, Yüce Allah'ın peygamberleri aracılığıyla insanlara gönderdiği ilahî kurallar bütünüdür. İnanmak, insan için bir ihtiyaçtır. Bundan dolayı, tarih boyunca bütün toplumlarda bir dinî inanç ve hayat var olmuştur. Din duygusuna ve dinî inanca sahip olmayan hiçbir topluma rastlanmamıştır.

Din, bireyleri kutsal duygu ve alışkanlıklarda birleştiren, toplumları yükselten ve geliştiren bir kurumdur. Din, toplum düzenini korumayı amaç edinir. Din, insanlara yön veren, kanunların ulaşamadığı yerlerde de onları iyi ve faydalı şeyler yapmaya yönelten bir hayat düzenidir. Çünkü din, haksızlığın, adaletsizliğin, her türlü kötülüğün karşısındadır ve onları yasaklar. Dinin zayıflamasının ardından ahlakî ve hukukî suçlar ortaya çıkar. Çünkü din olmayınca ahlakın yaptırım gücü azalır. Helal haram anlayışı kalkar, toplumun düzeni sarsılır, kargaşa ortaya çıkar ve sonuçta çeşitli sıkıntılar baş gösterir. Halbuki her yerde kendini kontrol eden bir Yaratıcı’nın varlığına inanan insan, daima iyi olanı yapıp, kötü olandan kaçınmaya gayret eder.

Hak Din, ilk insan olan Hz. Adem ile gönderilmiştir. Bundan sonra gelen bütün peygamberler de bu dinin kurallarını öğretmek ve uygulayarak örnek olmak için gönderilmişlerdir. Bütün peygamberlerin öğrettiği hak dinin temel prensiplerinde (inanç esaslarında) hiçbir değişiklik olmamıştır. Bütün peygamberler insanlığı aynı inanç esaslarına (Hak dinin inanç esaslarına) davet etmişleridir. Sadece zaman ve mekanın, sosyal şartların değişmesine bağlı olarak ibâdet şekilleri ve insanlar arası ilişkilerle ilgili bazı hükümlerde değişiklikler olmuştur.

Hz. Adem’den Hz. Muhammed (s.a.v.)’e kadar Allah Teâlâ tarafından gönderilen bütün dinlerin ortak adı “İslam”dır. Bir tek Allâh’a îmânı esas alan ve yalnızca O’na kulluk ve ibâdet etmemizi emreden İslam dininin temeli, Allâh’ın birliğine îmân ve sadece O’na ibâdet etmektir. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) hak din olan İslam’ın son şeklini öğretmiştir. Artık bundan sonra yeni bir peygamber ve kitap gelmeyecek; Kur’ân, kıyamete kadar insanlığın rehberi olacaktır.

Yüce kitabımız Kur'an-ı Kerim, Melek Cebrail (a.s.) vasıtasıyla Peygamberimiz Muhammed (s.a.v.)’e vahiy yoluyla indirilmiş, mushaflarda yazılmış, tevâtürle nakledilmiş, okunmasıyla ibadet olunan, Allah kelâmıdır. Kur'an-ı Kerim, sahibinin de buyurduğu gibi "rahmettir, şifadır, hidayettir, öğüttür... "( Yûnus sûresi, 57. ayet)

Kur’an-ı Kerim, İnsanlığın kurtuluşu için, kulların ihtiyaçlarına göre en son gönderilen ve kıyamete kadar da hükmü geçerli olan ilâhî kitaptır. “Hidayet rehberi” olarak gönderilen Kur’an-ı Kerim, yirmi üç senede peyderpey indirilmiştir. Bu kitapta Yüce Rabbimiz insana değer vermiş ve ona seslenmiştir.

Peygamberimiz de onu bize okumuş, öğretmiş ve açıklamıştır. Gerçek anlamda Müslüman olmak için Kur’an-ı Kerim’in getirdiği ölçüleri öğrenmemiz ve hayatımızda uygulamamız gerekir. Kur’an-ı Kerim’i öğrenmek, islam dinini öğrenmektir. Peygamberimiz “Sizin en hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir. “(Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 21) buyurarak bu gerçeği de işaret etmişlerdir. Bu sebeple, Kur’an-ı Kerim’i öğrenmek, okumak, anlamaya çalışmak ve öğretmek en faziletli amellerdendir. Bir müslümanın Kur’an-ı Kerim’e karşı vazifesini beş maddede özetleyebiliriz : Öğrenmek, okumak, okuduğunu anlamak, anladığını uygulamak, uyguladıklarını başkalarına öğretmek.

Kur’an okumak ve dinlemek, başlı başına bir ibadettir. Bunun için namazlarımızda Kur’an okuruz. Namaz geçerli olacak kadar Kur’an’dan bir miktar ezberlemek her müslümana farz-ı ayındır. Kur’an’ı ezberlemek ve onu öğretmek de farz-ı kifâyedir.

Biz bu çalışmamızda, iki konu üzerinde duracağız. Birincisi “yaygın din eğitimi açısından yaz Kur’an kurslarının önemi”. İkincisi de, yaklaşık iki ay süren bu kurslarda daha verimli bir eğitimle daha iyi sonuçlar alabilmek için kurs öğreticilerimize “eğitim yöntem ve teknikleriyle” ilgili bazı önerilerde bulunacağız. Kurs öğreticilerimizin dikkat etmesi gereken bazı hususları belirteceğiz. Bu çalışmamızda görüşlerinden istifade ettiğimiz Yunus Emre Camii İmam Hatibi Mehmet Keskin hocamıza, Din Kültürü öğretmeni Gökhan Erenoğlu Bey’e teşekkür ederiz.

Nazif Yılmaz[1]

A. YAYGIN DİN EĞİTİMİ AÇISINDAN YAZ KUR’AN KURSLARININ ÖNEMİ

Her yıl okullar tatil olunca çocuklarımızı yaz tatili heyecanı sarar. Tatiller onların doyasıya oynamak için iple çektikleri vakitlerdir. Elbette oyun onların en tabii hakkıdır. Yaz tatillerinde evde, bahçede, tarlada, bağda ve çeşitli iş yerlerinde çalışan çocuklarımız da vardır. Bununla beraber tatilleri, zamanı boş geçirmek değil; dinlenmek ve yeni bir çalışmaya başlamak olarak da düşünmeliyiz. Yaklaşık üç ay devam eden bu süre, yavrularımızın güzel dinimizi ve yüce kitabımızı öğrenmeleri için iyi bir fırsattır. Anne-babaların ve öğreticilerimizin bu fırsatı iyi değerlendirmesi gerekir.

Yaz Kur’an Kurslarının yaygın din eğitimindeki önemini ana başlıklar halinde şöylece özetleyebiliriz :

1. Toplumda Kur’an-ı Kerim okumayı bilenlerin çoğu ilk defa Kur’an okumayı yaz kurslarında öğrenirler. Yaz kursları Kur’an bilgilerini ve temel dini bilgileri almak için ilköğretim çağındaki çocukların çoğunun uğradığı mekanlardır. Bir günlüğüne de olsa bir çok insanımız bu kurslara gitmişlerdir.

2. Yaz kursları, bir çok çocuğun ilk defa örgün eğitim anlayışıyla düzenli olarak, Kur’an-ı Kerim ve temel dini bilgiler dersleri aldıkları yerlerdir.

3. Yaz Kur’an kurslarında Kur’an okuma ve temel dini bilgiler eğitimi alan çocukların çoğu daha sonradan yaygın ve örgün eğitim içinde bir daha Kur’an eğitimi almamaktadırlar. Bu açıdan yaz kursları büyük önem arz etmektedir. Bu gençlerin çoğu ilköğretim ikinci kademe ve lise de alınan din derslerinin dışında tekrar örgün eğitim içinde din dersi ve Kur’an okuma eğitimi almamaktadırlar. Bu gençlerimizin lise tahsili görmeyenlerini de düşünürsek bu sayının daha da arttığını görürüz. Sadece bu konunun dahi düşünülmesi bu kursların ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

4. Yaz kursları çocukların, İmam Hatip Liseleri, daimi Kur’an Kursları ve İlahiyat Fakülteleri hakkında sağlıklı bilgi sahibi oldukları ve Kur’an eğitiminin içeriği ile ilgili gözlemlerde bulundukları ilk yerdir. Bu açıdan genellikle çocukların dini eğitim veren bu okullara yönlendiği ilk yer yaz kurslarıdır.

5. Yaz kursları, bundan sonraki hayatlarında yeterli düzeyde din eğitimi alamayacaklar için asgari derecede dini bilgiler öğrenebilecekleri yerdir.

6. Çocuklarımızın dine, din görevlilerine, camilere, Kur’an ve din eğitimine bakışlarını etkileyen ilk mekanlar yaz kurslarıdır. Bir çok çocuk belki de ilk defa camiye gelmekte ve imamlarımızla tanışmaktadırlar. Cemaatle namaz kılmakta veya kılındığını görmekteler. Bir ibadethanenin içinde bulunarak daha yakından tanımaktadırlar. Minber, mihrap, kürsü, müezzinlik, minare gibi caminin bölümleri dahi onlar için bir merak konusu olmaktadır. İmamlarımızın kıyafetlerini giymek için birbirleriyle yarışmaktadırlar.

7. Bugün toplumumuzda gerek örgün din eğitimi veren kurumlarda Kur’an eğitimi alanlar olsun gerekse böyle bir eğitim görmeyenler olsun, Kur’an okuyanların çoğu Kur’an okumayı yaz kurslarında öğrenmişlerdir.

8. İlköğretim okullarında din kültürü dersi hafta iki saat okutulmaktadır. Bu da bir eğitim öğretim yılı içinde toplam yetmiş iki saat yapmaktadır. Liselerde ise bu ders saatleri haftada bir saatten otuz altı saat yapmaktadır. Bir yaz kursunda haftada beş gün, günde üç saatten hesapladığımızda dokuz haftada toplam 135 saat ders yapılmaktadır. Bu da ilköğretimlerdeki ders saatinin yaklaşık bir katı fazla, liselerden ise üç katı fazla ders görüldüğünü ortaya koymaktadır. Okullardaki din derslerinde Kur’an okuma dersi olmadığını da düşündüğümüzde yaz kurslarının önemi daha iyi anlaşılacaktır.

9. Çocukluğunda yaz kurslarına birkaç gün dahi devam eden insanlar, hayatlarının bir anında burada öğrendikleri azıcık bilgilerin kendilerinin imdadına yetiştiğini ve önemli bir bakış açısı kazandırdığını belirtmişleridir.

10. Yaz kurslarının en önemli faydalarından birisi de çocuklarımızın yaz tatillerinde boş vakitlerini iyi değerlendirmelerini ve sokaklarda başıboş olmaktan kurtulmalarını sağlamasıdır.

11. Yaz kurslarına gelen öğrencilerimiz okullarda ve ailelerinde öğrendikleri dini bilgileri farklı metotlarla öğrenerek ve uygulayarak daha güzel hazmederler ve pekiştirirler. Ayrıca öğrencilerimiz, okulda öğrenemediği bilgileri burada öğrenirler ve uygulama imkanları olur.

12. Camilerimizin çevresini düşündüğümüzde, okullara devam eden öğrencilerimizin sayısını göz önünde bulundurduğumuzda yaz kursuna gelen öğrencilerimizin sayısının azımsanacak bir rakam olmadığını görürüz.

13. Yaz Kur’an kurslarının çocuklarımızın karakter gelişimlerinde, görerek öğrenmelerinde, dini yaşantının gözlemlenmesinde önemli bir yeri vardır.

14. Yaz kursları, çocuklarımızın cami merkezli kaynaşmalarını sağlar. Yeni dostlukların kurmalarına vesile olur.

15. Yaz kursları, dini konuların ve Kur’an okumanın yoğun olarak çocuklarımızın gündemlerine girdiği bir zaman dilimleridir.

16. Kısacası, yaz kurslarının hiç olmadığını, eğitim görmek için hiçbir öğrencinin buralara gelmediğini düşündüğümüzde bu kursların ne kadar önemli olduğu kendiliğinden ortaya çıkacaktır.

B. YAZ KUR’AN KURSLARINDA VERİMLİLİĞİ ARTIRMAK İÇİN DİN EĞİTİMİNDE YENİ YÖNTEM VE TEKNİKLER

Yirmi birinci asırda, değişen zamanı ve gelişen şartları göz önünde bulundurduğumuzda Yaz Kur’an Kurslarındaki eğitimin kalitesinin de yükseltilmesi gerektiği ortaya çıkar. Kursa katılan öğrencilerimizin düzgün Kur’an okumayı öğrenebilmeleri ve sağlıklı bir din eğitimi alabilmeleri için öğretim yöntem ve tekniklerinde yeniliklere ihtiyaç vardır. Bu çalışmamızda, camilerimizdeki Yaz Kursu öğreticilerimizin, kurslarında kaliteli bir eğitim için hangi yöntem ve stratejileri uygulayabileceklerini ve nelere dikkat etmeleri gerektiğini maddeler halinde sunmaya çalışacağız. Burada belirtilen önerilerin hepsini uygulamak mümkün olmayabilir. Kursların öğrenci durumu ve yerlerine göre farklı uygulamalar da mümkündür. Bu öneriler, öğreticilerimizin farklı ve yeni uygulamalarıyla geliştirilip zenginleştirilebilir. Şimdi bu önerileri birlikte inceleyelim :

I. EĞİTİM ÖĞRETİMLE İLGİLİ GENEL YÖNTEM VE TEKNİKLER

· Toplumsal barışın ve güvenin sağlanmasında iyi bir din ve ahlak eğitiminin önemli olduğunu hiçbir zaman unutmayınız. Bu sebeple, sağlıklı din eğitimi alan insanlardan topluma zarar gelmeyecektir. Çünkü onlar her yaptıklarının Allah’a hesabını vereceklerini ve dinin temel gayeleri arasında insanların can ve mallarını korumanın olduğunu bilirler.

· Kursun ilk gününde daha önceden ilan ederek güzel bir açılış töreni yapınız. Herhangi bir parkın açılışı için törenler yapılırken iki ay sürecek bir eğitim için mutlaka açılış töreni yapılmalıdır. Bu törende çocuklarımızın önemi, din eğitiminin önemi ve yaz kursunda verilecek eğitimin içeriği hakkında bilgi veriniz. Açılış töreni için öğrencilerinizin ders göreceği mekanları çok düzenli ve temiz olarak hazırlayınız. Öğrenci velilerinin katılımı için de olabildiğince gayret ediniz. Çünkü ilk intiba çok önemlidir. Böylece öğrencilerinize daha ilk günden kurs heyecanını yaşatmış olursunuz.

· İlk gün çok yorulabilirsiniz. Bütün buna rağmen gülümsemenizi ve sıcak ilginizi hiçbir veliden ve öğrencinizden esirgemeyiniz. Öğrencileri seviyelerine göre gruplara ayırırken sükûnetinizi ve sabrınızı muhafaza ediniz.

· Dinimiz İslam’ı ve Yüce Kitabımız Kur’an’ı öğrettiğinizi düşünerek heyecanınızı ve şevkinizi canlı tutunuz. Caminin ve sınıfın kapısından girerken güler yüzle ve neşeyle giriniz. Sizi gören öğrencileriniz yüzünüzdeki neşeyi fark etsinler. Sizi sevsinler ve sevinsinler. Öğrencilerinize surat asarak veya sinirlenerek hiçbir sorununuzu çözemeyeceğinizi unutmayınız.

· Din eğitiminde gönüllülük esastır ve berekete vesiledir unutmayınız. Bir başka açıdan baktığımızda ise kendinizi Allah rızası için çalışan gönüllü, çocukları da kursa gelmekle görevli olarak düşünebilirsiniz. Gerçekte durum bundan farklıdır. Aslında dinen, siz görevlisiniz, çocuklar gönüllüdürler. Çünkü siz kurs yapmaz veya sorumluluklarınızı yerine getirmezseniz mesul olursunuz. Çocuklar ise camiye gelmediğinde günaha girmezler.

· Okula yeni başlayan çocuklar gibi, Yaz kursuna da elinde bir elif-ba ve defter ile, yüreği hizasında tuttuğu Kur’an’la gelen öğrencilerin heyecanını söndürmeyiniz.

· Öğrencilerinizle aranıza mesafe koymayınız. Kendi öğrenciliğinizi düşünerek onlardan sizin gibi öğrenci olmalarını beklemeyiniz.

· Otoriter bir öğretici değil, öğrencilerinin sorunlarıyla ilgilenen ve onlara yol gösteren rehber bir hoca ve öğretici olunuz. Öğrencilerinizin duygularını anlamaya çalışınız ve onlarla bütünleşiniz. Onları dinleyiniz. Özel problemlerine zaman ayırınız.

· Cami imamı ve Kur’an hocası tarafından gönlü kırılan ve yüreğinde bir iz kalan çocukların camiye, cemaate, dine ve Kur’an’a bakışının nasıl olacağını bir düşünün. Bunun için, her ne sebeple olursa olsun kesinlikle hiçbir öğrenciyi camiden ve dersten atmayınız. Camiden kovulan ve kendisine kızılan çocuğun bir ömür dine uzak durmasının sorumlusunun kim olacağını sorgulayınız.

· Sabırlı ve hoş görülü olmak iki temel prensibiniz olsun. Bu iki prensip olunca öğretilemeyecek şeyin kalmadığını unutmayınız.

· Bir yaz kursunda “kendi çocuğunuzun nasıl bir öğreticiden ders görmesini istiyorsanız siz de öyle bir öğretici olmaya çalışınız.”

· Kurslardaki etkinliklerin öğrencilerin ufkunu açacağını ve onların farklı yollarla yeni bilgiler öğrenmelerini sağlayacağını unutmayınız.

· Öğrencilerinizin psikolojisini ve yaşlarının getirdiği özellikleri biliniz ve bunun için kitap ve makaleler okuyunuz. (Bu konularla ilgili tavsiye kitap listesi yazımızın ekinde vardır.)

· “Her güne bir hikaye sloganıyla” dersler bitince öğrencilere her gün bir hikaye okuyunuz.

· Öğrencilerinizi önemseyiniz. Onların arasında ülkemize ve insanlığa büyük hizmetleri geçecek bir çocuğun olabileceğini unutmayınız.

· Yaz kurslarında eğitim veren meslektaşlarınızla birlikte çalışmayı ve eğitim istişareleri yapmayı asla ihmal etmeyiniz. Onlarla bilgi, birikim ve tecrübeleriniz paylaşınız. Sizdeki güzel bilgi ve metotları onlara anlatınız. Onlardaki yeni metotları da siz alınız. Tecrübelerin paylaşımından ve birikiminden kalitenin geldiğini unutmayınız. Takım çalışmasına açık olunuz.

· İmkanlarınız ölçüsünde camide devamlı şeker, gofret, sakız, bisküvi, kitap, dergi, kalem, defter, başörtüsü, tesbih, takke gibi küçük ikramlar bulundurunuz. Öğrencilerinizi ödüllendiriniz.

· Öğrencilerinizi tanımak için form hazırlayınız ve gerekli bilgileri alarak onları yakından tanımaya çalışınız.

· Cami imamlarımız olarak cüppe ve sarığınızı giyip namaz sonrasında öğrencilerle tokalaşınız ve onlara güler yüzlü davranınız. Onlarla sohbet ediniz. Bu şekilde öğrencileriniz üzerinde bir din görevlisi olarak çok güzel izlenim bırakacağınızı ve sizin şahsınızda dinimizi seveceklerini unutmayınız.

· Çocuklarımızın ahlakını olumsuz etkileyen faktörleri eleştirmek yerine yanınıza ilim ve ahlak öğrenmek için gelen bu yavrularımızı eğitecek proje ve çalışmalar üzerine yoğunlaşınız. Kısacası sorunlara değil çözümlere odaklanınız.

· Çocukların eğitimi ve yaz kurslarının önemi ile ilgili ara sıra hutbe vaazlarınızda halkımızı bilgilendiriniz. Kendilerinin ve çocuklarının gösterdiği fedakarlıklarını takdirle ifade ediniz.

· Derslerinizi canlı ve coşkulu bir şekilde işleyiniz. Yorgun ve bezgin bir havayla “bir an önce bitse de rahatlasam” gibi bir tavır içinde olmanız öğrencilerin gözünden kaçmayacaktır unutmayınız; Çünkü en iyi müfettiş/murakıp öğrencidir.

· Yeri geldiğinde öğrencilerinizle oyunlar oynayınız. Bunun öğreticilik ciddiyetine zarar vermeyeceğini biliniz. Peygamberimizin torunlarının arkasından sağa sola eğilerek koşmasını, sırtına alması ve onlara binek olmasını, minberden inip sevgi ve şefkat göstermesini, onların seviyesine inmesini unutmayınız.

· Öğrencilerin görerek öğrenmeleri için yazılı afişlerden yararlanınız. Bu kağıtlara Temel bilgileri ve ahlaki ölçüleri yazınız.

· Öğrencilerinize camiyi ve bölümlerini gezdirerek tanıtınız. İmam ve müezzinin görevlerinden, cami ve cemaat adabından bahsediniz. Camilerin önemini işleyiniz.

· Cami İmamının, kurs öğreticisinin ve cemaatin davranışlarının çocuklar üzerinde unutulmayacak etkisi vardır. Çocuklar, yaşlarının gereği olarak camide oynayıp gürültü yapabilirler. Bu sebeple onlara cemaatin olumsuz tepki vermesine, bağırıp-çağırmasına ve onlara kızmasına fırsat vermeyiniz. Bu konuda cemaatinizi önceden uyarınız.

· Size her konuda destek verecek, bir anlamda eliniz ayağınız olacak, öğrencilere ağabeylik ve ablalık yapabilecek bir öğrenci grubunuz olsun ve bazı hususları onlarla istişare ediniz. Onlara yapabilecekleri görevler veriniz. Yardım ve desteğini aldığınız bu öğrencilerle özel toplantılar yaparak, kurstaki eğitimin daha sağlıklı nasıl gideceğini, arkadaşlarıyla ilişkilerinde nelere dikkat etmeleri gerektiğini paylaşınız. Böylece onların uygulamanın içinde bazı şeyleri öğrendiklerini ve sorumluluk aldıklarını göreceksiniz. Bu arada küçük öğrencilerin ezilmemesi için onları dikkatli takip etmeyi ve dengeleri iyi kurmanız gerektiğini de unutmayınız.

· Yaz Kurslarına öğrenciler genellikle Kur’an öğrenmek için gelmektedirler. Velilerin beklentisi de budur. Dolayısıyla öncelikle öğrencilerin Kur’an okumaya geçmeleri için gayret edilmelidir. Bilen öğrenciler bilmeyenlere yardımcı olarak kısa sürede bütün öğrencilerin Kur’an okuyabilecek seviyeye gelmesine çalışınız.

· Öteden beri ülkemizde yaşayan bir çok insanın temel dini bilgilerini yaz kurslarından aldığı gerçeğini göz önüne bulundurduğumuzda dini bilgilerin de ağırlıklı olarak bu kurslarda verilmesi önem arz etmektedir. Bu sebeple yaz kurslarında Kur’an dersleri ile Temel dini bilgiler derslerini dengeli bir şekilde veriniz. Ana hatlarıyla islam ahlakının önemli konularını işlemeyi de ihmal etmeyiniz.

· Yaz kursuna başlarken bütün öğrencileri yazılı olarak ve Kur’an okuma düzeylerine göre mutlaka seviye tespit sınavına alınız. Öğrencileri sınıflara, kurlara ve gruplara ayırırken yaş ve bilgi düzeylerini, anlayış seviyelerini dikkate alınız.

· Eğitim süresinde veli toplantısı yaparak çocukların devamı ve derslere ilgisini v.s. konuları görüşünüz. Toplantıya velilerin katılımını sağlamak için özel çalışmalar yapınız.

· İmkanlarınız ölçüsünde olabildiğince fazla sözleşmeli öğretici bulmaya ve bir sınıftaki öğrencilerin sayısının otuzu geçmemesine gayret ediniz.

· Kurs ortasında, öğrencilerin beklentilerini öğrenmek, durum tespiti yapmak ve daha kaliteli eğitim yapmak için öğrencilerinizin görüşlerini alabileceğiniz bir anket çalışması yapınız. Ayrıca kursla ilgili değerlendirmelerini isteyiniz.

· Yaz kurslarını mümkün olduğunca derslikte veya hazırlanmış özel mekanlarda yapmaya çalışınız. Bu açıdan cemaatinize, yeni camiler inşa edilirken ya da tadilat yapılırken yaz kursları düşünülerek dersliklerin yapılması gerektiğini hatırlatınız. Bu konunun önemi üzerinde ısrarla durunuz. Yaz kursunun sınıf ortamında uygulanmasının başarıyı olumlu yönde çok etkilediği tespit edilmiştir.

· Ders saatlerini şartlar uygun olursa erkek öğrencilerin en az bir vakit (öğle veya ikindi) cemaatle namaz kılabilecekleri şekilde ayarlayınız. Derslerin bitiş ya da başlangıcını namaz vaktine göre ayarlayınız. Böylece öğrenilen bilgilerin uygulanmasını da yapmış olurlar. Cami ve cemaatle bütünleşirler.

· Öğrenci sayısının fazla olduğu camilerde kız öğrencilerle sabahtan öğleye kadar, erkek öğrencilerle de öğleden ikindiye kadar ders yapabilirsiniz.

· Dersler, kırk dakikadan uzun, teneffüsler ise 10 dakikadan kısa olmasın. Derse giriş ve çıkış saatlerine dikkat ediniz. Öğrencilerin öğrenme psikolojilerini dikkate alınız.

· Öğrencilerinizin tatil haklarından keserek kursa geldiğini unutmayınız ve olabildiğince az ev ödevi vermeye çalışınız. Dersi derste öğretme prensibine dikkat ediniz. Öğrencilerinizin sınıfta ders çalışmalarına yardımcı olunuz.

· Temel dini bilgiler derslerini düz anlatımdan çok buluş yöntemi ile vermeye çalışınız. Olaylardan ve bilinenlerden ya da sorulardan yola çıkarak kısa cümleler halinde bilgileri aktarmaya çalışınız. Öğrencileri sorularınızla ve anlatımınızla yönlendirerek doğru cevabı buldurmaya çalışınız. “Evet”, “Hayır” lı cevaplar alabileceğiniz sorular yerine ucu açık sorular sorunuz.

· Öğrencilerinize evlerinde okumaları için küçük hikaye kitapları belirleyiniz. Gerekirse camide mütevazi bir kütüphane kurunuz ve onlar için temel eserler alınız. Bu kitapların sistemli bir şekilde elden ele dolaşarak okunmasını sağlayınız ve takip ediniz.

· Bir eğitimci davet ederek veya siz hazırlanarak din eğitiminin önemi ve anne babaların çocuklara yaklaşımlarıyla ilgi velilere yönelik bilgilenme toplantısı yapınız. Bu konuda çevrenizde bulunan İmam Hatip Lisesi meslek dersleri öğretmenlerinden ve Din kültürü öğretmenlerinden istifade ediniz. Hatta onları ara sıra öğrencilerinize sohbet etmek üzere camiye davet ediniz.

· Yaz kursunda görevli öğreticilerle ve çevrenizdeki din dersi öğretmenleriyle eğitim-öğretim yöntem ve tekniklerini paylaşmak üzere en az bir defa da olsa toplantı yapınız.

· Bir yaz kursunda öğrencilerimize öğretilebilecek Türkçe kırk hadis, kırk ayet (ayetlerden kısa bölümler) belirleyiniz. Yazılı olarak kendilerine veriniz ve öğrenmelerini isteyiniz. Hatta bu ayet ve hadislerden bazılarını kurs sonunda velileri davet ederek yapacağınız kapanış programında öğrencilerin ezbere sıra ile okumalarını sağlayınız.

· Her bir öğrencinin bir ailenin ferdi olduğunu, öğrendikleri bilgilerini aileleriyle de paylaşacaklarını, böylece onların ailelerine de hitap ettiğinizi unutmayınız. Bu sbeple görülmeyen cemaatiniz ve öğrencileriniz olduğunu da unutmayınız. Siz fark etmeseniz de sizi uzaktan takip edenler ve örnek alanlar vardır. “Ezan cemaatiniz” de vardır.

· Yaz kursunda, Kur’an okumaya yeni geçen veya geçeceği sırada kurstan ayrılan öğrencilerinizi yıl içinde de takip ederek okumalarını geliştirmelerine yardımcı olunuz. Önümüzdeki yıl kursa gelemeyeceklerini ya da tekrar elif-bâ dan başlamalarının zorluklarını göz önünde bulundurunuz.

· Yaz kurslarına tamamen devam edemeyen, başlayıp yarıda bırakan, hatta sadece bir hafta gelen çocuklar vardır. Onun için, öğrencileriniz sizlerden sevgi, şefkat, ilgi ve güler yüz dışında hiçbir olumsuz tavır ve davranış görmemelidir. Bu çocukların ömür boyu bir daha böyle bir kursa hiç gelemeyeceğini de düşünürseniz bunun önemini daha iyi anlarsınız. Onların sizi güler yüzlü ve kursları da hep güzel hatırlamalarını sağlayınız. Bu durumda her hafta sizin için ayrı bir önem taşıyacaktır.

· Kurslarda, Anne babaya sevgi, saygı ve itaati daha özenle işleyiniz. Hem dini yükümlülük açısından hem de velilerin memnuniyeti açısından önemlidir. Çünkü anne-babalar çocuklarının değiştiğini kendilerine yönelik davranışlarından daha çabuk fark ederler. Bu da onların çocuklarını kurslara gitmeye teşvik etmelerine ve daha yakından ilgilenip takip etmelerine sebep olur.

· Öğrenmenin yolu sevgiyle başlar. Öğretmek değil, sevdirmek prensibinden yola çıkınız.

· Sınıf veya kurs ortamını imkanlarınız ölçüsünde düzenleyip güzelleştirmeye çalışınız. Mekanların verilen mesajlara uygun olması gerektiğini unutmayınız. Bu sebeple loş bir hava, köhne bir mekanda değil; aydınlık, temiz, düzenli ve sistemli bir mekanda eğitim yapmaya çalışınız.

· Teknolojiden yararlanınız. Teyp, VCD ve Bilgisayar desteği almayı unutmayınız.

· Haftada belirli günlerde film izleme saati belirleyiniz ve öğrencilerin seviyelerine göre filmler izletiniz.

· Öğrencilerinize imkanlar ölçüsünde küçük hediyeler takdim ediniz. Bu konuda onların velilerinden ve hayırsever insanlardan destek alabilirsiniz.

· Yaz kursu değil yaz okulu düşüncesiyle eğitim ve öğretim yapmaya gayret ediniz. Bu sebeple bilgi yarışmaları, şiir okumaları ve hikaye anlatımları yaptırınız.

· Dersleri planlı ve programlı işleyiniz. İki ayda neleri, ne zaman, nasıl anlatmanız gerektiğinin planını yazarak önceden hazırlanınız.

· Arada bir gönülden, samimi sohbetler yapmayı da unutmayınız. Hikayelerle, örneklerle ve güzel sözlerle anlattığınız şeyleri zenginleştiriniz

· Öğrencilerin adres ve telefonlarını alarak bir problemi olduğunda velisi ile görüşmeyi ihmal etmeyiniz. İmkan buldukça öğrencilerinizin evlerine ziyaretler yapın. Bu ziyaretlerde yanınıza bir iki öğrenci de alırsanız iyi olur. Aile sohbetleri, vereceğiniz mesajlar için kaçırılmaz bir fırsattır.

· Öğrencilerinizin anlattıklarınızdan çok yaptıklarınızı örnek aldığını unutmayınız.

· Onlara bu kursların dinimizi öğrenmek için yeterli olmadığını, bundan sonra da okuyup araştırıp öğrenmeleri gerektiğini kavratınız.

· Kurs süresince Kur’an okuma seviyesi iyi olan öğrencilere Arapça ve Türkçesiyle az sayıda hadisler ezberletiniz. Bu hadislerin açıklamalarını yapmayı unutmayınız.

· Öğrencilerinizle birlikte gezi ve piknik yapınız. Piknik programında ilahi saati, bilgi yarışması saati, şiir saati, futbol saati, voleybol saati, yemek saati, çay saati, namaz saati, serbest vakit, sohbet saati, dönüş saati gibi plan olabilir.

· Öğrencilerinize karşı alçakgönüllü, sevecen ve fedakar olunuz. Fedakarlık göstermeden iyi bir sonuç alamayacağınızı unutmayınız. Onlara birer abi ve abla gibi olunuz.

· Öğretirken peygamberimizin tavsiyelerini unutmayınız : “Öğretiniz kırıcı olmayınız, öğretenler kırıcı olanlardan hayırlıdır.” “Kolaylaştırınız, güçleştirmeyiniz; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz”

· Öğrencilerinizden başarılı ve gayretli olanların ilgi ve alakalarının devamı için özel ihtimam gösteriniz.

· Camiye veya dershaneye, ders başlama saatinden önce geliniz ve derslere zamanında başlayınız.

· Problemli öğrencilerle özel görüşmeler yapınız. Problemlerin çözümü konusunda kendilerinin fikirlerini alınız ve uygulayınız. Bir de onları meşgul edecek görevler veriniz. Hatalı davranışlarını affederek ve yumuşak davranarak çözmenin daha kolay olduğunu unutmayınız.

· Fırsat buldukça bulunduğunuz yerdeki hastaları, yaşlı ve kimsesizleri birkaç öğrencinizle birlikte ziyaret ediniz. Onlara ziyaret kültürümüzü yaşayarak öğretmiş olursunuz.

· Öğrencilerinize dua etmeyi ihmal etmeyiniz. Bazı dualarınızı da onların duyacağı şekilde yapınız. Bazen de birebir kendilerine dua ediniz. Hayatlarına yön vermelerinde bu sesli duaların çok önemi vardır.

· “Günün hadisi” sloganından hareketle öğrencilere Peygamberimizi sevdirmenin ve ahlakını kazandırmanın en güzel yolu hadis okumaktır. Her gün için bir hadis belirleyip okuyup açıklamasını yapınız.

· Öğrencilere haftada bir sohbet yapmak üzere misafir konuşmacı veya yakın camideki hoca arkadaşınızdan yararlanınız. Her haftanın sohbeti için belirli imani ve ahlaki değerler belirleyiniz. Öğrencilerinizin misafir konuşmacıları ilgi ile dinlediklerini göreceksiniz.

· Öğrencilerle birlikte uygulamalara ağırlık veriniz. Cemaatle namaz kılmak, topluca dua etmek, ziyaretler yapmak, O gün için Anne-Babayı sevindirmek. Uygulama kağıtları vererek işaretlemelerini isteyiniz.

· Yaz Kursu sonunda öğrencilerin ve velilerin görüşlerini alıp gelecek yıl ki çalışmalara ışık tutması için kursla ve eğitimle ilgili bir anket hazırlayıp uygulayınız.

· Yaz kursununun veya kurların bitiminde öğrenci velilerinin de hazır bulunduğu kapanış programı tertip ediniz. Bu programa öğrencilerinizin velilerini ve halkı davet ediniz. Programda öğrencileriniz Kur’an okusunlar. Şiir okuyup ilahi söylesinler, Hikayeler anlatsınlar. Sonunda da dua ve ikram olsun.

· Bütün bu planladıklarımızı yapmak elbette kolay değildir. Ayrıca böyle bir çalışma içinde olmak nefsinize zor gelebilir. Şunu unutmayınız ki bu insanların sizin üzerinizde hakları vardır. İslami bilgileri öğretmek Peygamberimizden sizlere miras kalan bir görevdir. Böyle büyük görevlerin zorlukları ve problemleri elbette çok olacaktır. Fakat bunun manevi tadı ve Allah katındaki mükâfâtını dille ifade etmek mümkün değildir.

· Yaz kursu süresince imkanlarınız ölçüsünde aşağıdaki sosyal kültürel aktiviteleri yapabilirsiniz.

1. Şiir Okuma Yarışmaları

2. Hikaye anlatma Yarışmaları

3. Peygamberimizin hayatı‎ndan bir tablo anlatma Yarışmaları

4. Peygamberimize Mektup Yarışmaları

5. Kur’an-‎ Kerim okuma Yarışmaları

6. Dini Bilgiler Yarışmaları

7. Ayet Ezberleme Yarışmaları

8. Hadis Ezberleme Yarışmaları

9. Kitap Okuma Yarışmaları

10. Gruplar olu‏şturarak kendi aralar‎ında sure hatimleri Yarışmaları

11. Peygamberimizle ilgili özel program

12. Kur’an-‎ Kerimle ilgili özel bir program

13. Anne - Baba ile ilgili özel bir program (Bu programa veliler mutlaka davet edilmelidir)

14. İlahi koroları oluşturmak ve ilahi dinleme zamanları belirlemek.

II. KUR’AN-I KERİM ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

A. ELİF-BÂ ÖĞRETİM METOTLARI

Bütün öğrencilere aynı Elif-ba’yı okutunuz.
Elif-ba dersinde yazılı çalışma yaptırınız.
Harflerin isimlerini öğretme üzerinde fazla durmadan hemen harekelerle okunuşa geçiniz.
Harekelerle beraber harflerin başta-ortada ve sonda yazılışlarını da veriniz.
Önce ayrı ayrı sonra da bitişik yazılışlarıyla kelime öğretimine geçiniz.
Cezm öğretilirken bütün harflerin üstün, esre ve ötre harekeli elif ile cezimli okunuşunu öğretiniz.(eb, ib, üb, et, it, üt,…) Sonra da örneklere geçiniz.
Medlerin öğretiminde önce bütün harfler elif, vav ve yâ medli okutup (ââ, îî, ûû, bââ, bîî bûû, tââ, tîî, tûû,…) sonra da örneklere geçiniz.
Şeddelerin öğretiminde aynı sistemi kullanınız. Önce bütün harfleri şeddeli öğretip (ebbe, ibbe, übbe, ette, itte, ütte, …) sonra da örneklere geçiniz.
Harekeler, cezm, medler ve şedde ile ilgili örnek alıştırmalarla konular iyice kavrandıktan sonra tenvin konularını işleyiniz.
Vav ve yâ şeklinde yazılan elif, zamir, el takısı, okunmayan elif ve elif-lam, uzatma işaretleri(Med işaretleri) ve mukattaa harflerinin öğretimiyle elif-bâ öğretimini tamamlayınız.
Öğrencilerin Kur’an’a okumaya geçme heyecanlarını canlı tutmak için Fatiha ve Bakara 1-5. ayetlerden okutma çalışmalarına başlayınız. İlk okuyuşlarda her bir kelimeyi okuyup, koro halinde öğrencilere tekrar ettiriniz. Sonra da kendilerinin çalışmalarını isteyiniz.
Gerek görürseniz namaz dualarını da yüzüne okumaya başlamadan önce elif-bâ dan okutulabilirsiniz.
Elif-bâ okuturken harfleri mahreçleriyle beraber düzgün kavratmaya özen gösteriniz. Bunun için de harf talimi yaptırınız. Harflerin mahreç ve telaffuzlarının iyi kavranılabilmesi için bu çalışma önemli bir adımdır. Harflerin cezimli, medli ve şeddeli okunuşları koro halinde tekrar edilmelidir. Arada bir öğrencilere tekrarlatarak mahreçlerin iyice kavranılıp kavranılmadığı kontrol ediniz.[2]
Elif-Bâ öğretiminde Kur’an okumayı bilen öğrencilerden yardım alınız.
Öğrencilerin ikili ya da üçlü gruplar halinde çalışmaları ve birbirlerini dinlemelerini sağlayınız.

B.YÜZÜNE KUR’AN OKUMAYI GELİŞTİRME METOTLARI

1. Kur’an-ı Kerim’in ilk sayfalarından önce üç satır sınıfta koro okuyuşu yapınız.

2. Öğrenci sınıfta veya ders dışında aynı satırları yaklaşık 20 defa okumalıdır.

3. İlk sayfa bitinceye kadar aynı metodu uygulayınız.

4. İkinci sayfaya geçince beş satır üzerinde aynı çalışmayı yapınız.

5. Üçüncü veya dördüncü sayfadan itibaren öğrencinin durumuna göre yarım sayfaya geçilebilir. Aynı metoda öğrencinin okuma hızına göre yarım sayfa olarak bir müddet devam ediniz.

6. Yarım sayfayı güzel okuyan öğrenciyi artık bir sayfaya geçiriniz. Koro okuyuşu ile çalıştırıp öğrencilerin ders dışı en az on defa okuyarak derse gelmelerini sağlayınız.

7. Kurslarda vakit sınırlı olduğu için öğrenciler arasında gruplar oluşturup kendi içlerinde birlikte çalışmalarını ve birbirlerini dinlemelerini sağlayınız. Onların bir ya da yarım sayfa okuyuşunu tamamen dinlemek yerine bir miktar dinleyerek okuma seviyelerini ve derse hazırlık durumlarını ölçmeniz için yeterli olacaktır.

C. YÜZÜNE KUR’AN OKUMAYI HIZLANDIRMA METOTLARI

1. Çok sayfa okutmak yerine aynı sayfayı çok defa okutmayı tercih ediniz. Öğrencinin derse hazırlık için kaç defa okuduğunu tarihiyle birlikte defterinizdeki tabloya yazınız.

2. Süreli okuyuşa geçerek öğrenciler arasında tatlı bir yarış başlatınız. Buna göre sınıf seviyesini dikkate alarak belirli bir sürenin altında okuyan öğrencileri şampiyon ilan ediniz. Günün şampiyonlarını belirleyiniz. İmkan dahilinde sakız, şeker, bisküvi ve gofret gibi küçük hediyelerle ödüllendiriniz. Öğrencilerin hangi gün kaç dakikada okuduğunu da kaydediniz.

3. Daha da güzel bir çalışma için öğrencilerimize aşağıdaki gibi bir çalışma kağıdı yapmalarını ve okuyuşlarını kaydetmelerini isteyiniz. Bunun en güzel faydası da öğrencinin kendi kendini kontrol etmesini sağlamak ve daha düzenli çalışmasını kolaylaştırmaktır. Bu çalışmada ayrıca öğrencinin okuma hızına göre okuma sayısı farklı verilebilir. Okuma sayısı her öğrenciye aynı sayıda verilmek zorunda değildir. Örnek çalışma kağıdı :

KUR’AN-I KERİM DERSİ OKUMA ÇİZELGESİ

Ders Öğretmeninin Adı ve Soyadı :

Öğrencinin Adı ve Soyadı :

Sayfa

Başından iki Kelime

Okuma sayısı

Tarih

Öğretmenin değerlendirmesi

meseluhum

28.01.2006

……………………………………………….

……………

………

……….

………………………………………………

3. Harfleri tam tanıyamadan, hızlı okuyuşu kavrayamadan öğrencilerin tecvitli okumakta zorlandıkları akıldan çıkarılmamalıdır. İstisnalar olabilir fakat öncelikle öğrenciler hızlı okuyuşu kavramalıdırlar.

4. Çok okuyuş ve dakikalı okuyuş metodu uygulanırken ev ödevi vermeden önce mutlaka öğrencilerle koro okuyuşu ile sayfayı en az bir defa birlikte okuyunuz.

5. Her bir öğrenciyi tek tek dinlemeniz mümkün olmayabilir. Bu durumda kalfa sisteminden ya da grup çalışmalarından yararlanınız.

D. DOĞRU VE DÜZGÜN OKUMAYI GELİŞTİRME METOTLARI

1. Harflerin, Kur’an-ı Kerim’in fonetik ve tecvit yapısına uygun olarak okunabilmesi için başlangıçta harf talimi yapınız.

2. Aşağıdaki önerileri uygulayarak TALİM ÇALIŞMASI yapınız. Yüzüne çalışılacak sayfayı önce siz okuyunuz, tutulan ve uzatılan yerleri öğrenciler kurşun kalemle işaretlesinler.

3. İkinci bir adım olarak öğrencilerin seviyesine göre bölüm bölüm siz okuyunuz, öğrencileriniz koro halinde tekrar etsinler. Arada bir öğrencilere tek tek veya küçük gruplar halinde okutarak düzgün telaffuz edip etmediklerini kontrol ediniz.

4. Vakit kalırsa bu sayfayı okumak isteyen öğrencilerden ayet ayet dinleyebilirsiniz. Ertesi günkü derste bütün öğrencilerden bu sayfadan okudukları bölümleri hatalarını düzelterek dinleyiniz.

5. İmkanlar ölçüsünde yüzüne okunan veya ezberlenecek olan bölümleri ve sureleri CD ortamında öğrencilerinize veriniz. Böylece evde, yolda veya boş zamanlarında devamlı dinlemelerine, düzgün öğrenmelerine, kulak aşinalığı kazanmalarına ve ezberlemelerine yardımcı olursunuz.

6. Kur’an-ı kerim’i düzgün okumayı öğrenmenin en güzel yolu öğrencinin öğretmenini taklidiyle mümkündür. Kur’an dersi, hoca merkezli bir derstir. Bu sebeple sizin sınıfta talim üzere çok okumanız ve öğrencilerin de tekrar etmesi gerekir. Sizin okuyuşunuzu, ağız ve dudak hareketlerinizi öğrenciler pür dikkat takip etmelidir. (Hoca, aynı yeri birkaç defa okumalı ; öğrenci bir okuyuşta Mushafa ikinci okuyuşta hocasına dikkatle bakmalı, üçüncü okumayı da kendisi yapmalıdır).

7. Kur’an-ı Kerim okumayı ve öğrenmeyi teşvik ve dersi sevdirmek için “Kur’an okumak, öğrenmek ve bazı sureleri okumakla” ilgili hadisleri öğrencilere yazdırıp kısaca yorumunu yapınız.

8. Kur’an eğitiminde hizmeti geçen İslam büyüklerinin ve Kur’an hafızlarının hayatlarından örnekler anlatınız.

9. Yüzüne ve ezber derslerinde yeri geldikçe bazı ayetlerin anlamını söyleyiniz.

10. Yüzüne Kur’an okumayı bilen öğrencilerinize bir veya iki defa cüz dağıtarak hatim okuyunuz. Duasını yapınız. O gün öğrencilerimizin arkadaşlarına ve diğer öğrencilere küçük ikramlarda bulunması da güzel olur.

E. TECVİD ÖĞRETİM METOTLARI

1. Tecvit konularını peyderpey kısa ve özlü bir şekilde anlatınız, ayrıntılara girmeyiniz. Bilimsel olsun diye kesinlikle onların anlamayacağı kelimeleri ve çok önemli olmayan konuları işlemeyiniz. (Meddi lazımın çeşitleri gibi). Bu kısa anlatımları öğrencilere yazdırır veya fotokopi ile verirseniz daha kalıcı olur. Konu ile başka örnekler bulmaya çalışınız. Anlatılan konularla ilgili bir sonraki derse örnek bulunması için ödev veriniz.

2. Bu tecvidlerin nasıl uygulanacağını öğrencilere gösteriniz ve onların uygulamalarını da dinleyiniz.

3. Tecvid konularını Medlerle ilgili olanlar, Tenvin ve Sakin nun’la ilgili olanlar, Sakin mim’le ilgili olanlar, Ra harfinin hükümleri ve diğer tecvid kuralları adı altında ana başlıklarla, gerektiğinde şemalar kullanarak öğretiniz.

4. Öğrencilerin seviyesine göre önemli vakıf işaretleri ve Kur’an-ı Kerim’deki bazı işaretlerin anlamlarını işleyebilirsiniz.

5. Tenvin ve sakin nunla ilgili tecvid konuları anlattıktan sonra tahtaya bütün Arap alfabe harflerini yazınız. Sonra da tenvin ve sakin nundan sonra hangi harf geldiğinde ne oluyorsa ilgili harfleri farklı şekiller içine alıp (Kare, daire, dikdörtgen, çiçek..vs.) sonra da bu şekillerin içindeki harflerin hangi tecvid kuralının harfleri olduğu sorarak öğretiniz. Böylece öğrencilerin zihninde harflerin genel fotoğrafı ilgili tecvide göre kodlanmış olur.

6. Ezberlenecek sureleri yazıp tecvidlerini belirtmelerini isteyiniz. Buldukları tecvidlerin tanımını da kısaca yazmayı da ihmal etmesinler.

7. Tecvid öğretimi tamamlanınca Kur’an-ı Kerim’den bir sayfanın fotokopisini verip ödev olarak bu sayfadaki tecvidleri göstermelerini ve sayfa arkasına da bütün bu tecvidlerin tanımını yapmalarını isteyiniz. Ertesi gün yeni bir ödev olarak bu çalışma kağıdını aralarında değiştiriniz ve arkadaşlarının hatalarını bulmalarını isteyiniz.

F. EZBER BÖLÜMLERE ÇALIŞMA METOTLARI

1. Ezberlenecek sure veya bölümleri öğrencilere birkaç defa okuyunuz. Bu esnada öğrenciler uzatılan ve tutulan yerleri kurşun kalemle işaretlesinler.

2. Koro çalışması yapınız. Bu tür bir çalışmayla öğrencilerin derse katılımları sürekli kılınabilir; ezberler en az hata payıyla yapılabilir. Kur’an dersinde çok önemli bir yeri olan kulağa hitap, üst düzeyde gerçekleşebilir ve surelerin-duaların büyük bir bölümü ezberlenmiş olur.

3. Koro okuyuşu sırasında öğrencilere tek tek veya grup olarak tekrar ettiriniz. Böylece onların kavrayış düzeyini ve düzgün okuyup okuyamadıklarını kontrol edersiniz.

4. Koro okuyuşu sonunda ayet ayet öğrencilere okutunuz. Sonra da öğrencilerin çalışılan bu yeri belirlenen bir tarihe kadar ezberlemelerini isteyiniz.

5. Öğrenciler, ezberlerini saf ve duru bir zihinle, sakin bir mekanda önce ayet ayet ezberleyerek daha sonra da tamamını en az on defa ezbere tekrarlayarak ezberlemelidirler.

6. Ezberlenen bölümü dinlerken öğrencinin hatalı okuduğu yerleri onun mushafında veya yazılı bir metinde işaretleyiniz ve bu hatalarını düzeltmesini isteyiniz.

7. Daha düzgün öğrenilmesi için ezberlenecek sure ve duaların öğrenciler tarafından çalışma kağıdına anlamlarıyla beraber yazılması ve kelimelerin altında var olan tecvidlerin gösterilmesinin istenmesi güzel olur.

8. Ezber çalışmalarında başarılı öğrenciler diğer öğrencileri beklemeden sıradaki ezber bölümlere geçmelidirler.

9. Ezberlenen dua ve surelerin anlamını da aynı mealden ezberletiniz ve koro halinde birkaç defa okutunuz.

10. Önceden ezberlenen dua ve sureler, fırsat buldukça yeni ezberlerle birlikte tekrar ettirilmelidir.

II. İTİKAD DERSİ ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

1. İmanın temelinde sevgi olduğunu unutmayınız. Derslerinizi sevgi merkezli, duygu yüklü işlemeye çalışınız.

2. İnanç konularının anlatımında akli delillerin ve mantıki izahların kullanılmasına önem veriniz.

3. Bazı temel bilgileri kısaca yazdırınız ve ezberletiniz.

4. Dersleri işlerken İmani konuları, Kainatta Allah’ın varlığını, birliğini ve gücünü gösteren delilleri güzel bir şekilde işleyen CD’lerinden istifade ediniz.

5. Konuları anlatırken günümüzde çok sık sorulan bazı soruların cevabını vermeye çalışınız.

6. Konuların anlatımında canlı örneklerden, hikayelerden ve benzetmelerden olabildiğince istifade ediniz. Anlatılan hikaye ve benzetmeler üzerinde sorular sorarak öğrencilerin bu hikayelerden sonuçlar çıkarmasını sağlayınız. Dersleri hikayelerle onların zihinlerine nakşetmeye çalışınız. Her bir konu için hikaye anlatınız.

7. Bazen derslerinizi bahçede açık havada işleyiniz. İmânî konuları anlatırken çevrenizdeki varlıklardan yararlanınız.

8. Dersin işlenişinde akli deliller anlatıldığı kadar imanın bir kalp olayı olduğu, inancın teslimiyet olduğunu örneklerle izah ediniz.

9. Basından-yayından seçilen günümüz insanının inanç problemleriyle ilgili örnekler üzerinde durunuz. İntihar olayları, cinayetler, hırsızlıklar gibi suçların imanın zayıflığı ile ilişkisi üzerinde durunuz. Bu konularda öğrencilerin yorumlarını alınız.

10. İnanç konularının anlatımında hikmet ve fayda boyutu üzerinde durunuz. Bütün iman esaslarını işlerken “Neden inanıyoruz, inanmamızın bize ve topluma ne gibi faydaları vardır?” Sorularının cevabını açıklayınız.

11. Kur’an ayetleri ışığında mü’minlerin temel özelliklerini anlatınız.

12. Allah’ın güzel isimlerini ezberlemelerini teşvik ediniz. İsteyen öğrencilere bazı isimlerin açıklamasını ödev olarak hazırlatınız.

13. İtikad konularıyla ilgili şiirlerden ve ilahilerden yararlanınız. Öğrencilerinizin ezberlemesini ve arkadaşlarının huzurunda okumasını teşvik ediniz. İlahilerle derslerinize ilgilerinin daha çok artacağını unutmayınız. Bu konuda kaset ve CD lerden yararlanınız.

14. Allah’ın sıfatlarını hikayeler yoluyla anlatmanız öğrencilerin hafızalarına daha iyi kodlanmasını sağlayacaktır.

15. Öğrencileri seviyelerine göre yazılı sınav yapıp şampiyonlar seçebilirsiniz. Bu sınavı test yaparsanız güzel olur. İtikadi bilgiler şampiyonları seçer ve imkan dahilinde ödüllendirirsiniz.

16. İtikadi konulardan bilgi yarışması yapınız.

III. İBADET DERSİ ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

1. İbadetlerin hikmet ve faydalarının sade anlatımla iyice kavranmasını sağlayınız. Bütün konuları anlatırken bu konular üzerinde durunuz.

2. İbadetlerle ilgili temel kavramları öğrencilerin anlayacağı şekilde örneklerle izah ediniz. Gerek gördüğünüzde yazdırınız.

3. Konularının anlatımında önce soru, sonra da kısa cevabını vermek gibi bir metodu uygulamak uzun uzun paragraflar halinde dersi anlatmaktan daha faydalı ve kalıcı olmaktadır. Namaz nedir? Kimlere farzdır? Kaç vakittir? Faydası nedir? Kılmayanın durumu nedir? gibi.

4. İbadetlerle ilgili kavramların öğretiminde ve konuların anlatımında şekillerden yararlanınız.

5. Öğrencilerden gelebilecek soruları düşünerek bir ilmihal ve güncel meselelere fetvalarla ilgili bir kitap bulundurmayı unutmayınız.

6. Uygulama imkanı olan konular abdest, namaz gibi uygulayarak öğretiniz. Örnek Cuma namazı, farz namazları, cenaze ve bayram namazları kılınız.

7. Uygulamalı eğitim, en başarılı eğitimdir. Mesela namazı ve namaz dualarını öğretirken, bütün öğrencileri saf tutturun, siz de saflar arasında gerekli düzeni sağlayarak bir taraftan da namaz dualarını okuyarak onlar da tekrar ederek iki rekat namazı tamamlatınız. Bu şekilde Talim usulüyle namazı bir çok defa kıldırınız.

8. Sorulan fıkhi bir soruya caiz, caiz değil, haram, helal gibi kesin ifadeleri hemen söylemeden öğrencilerin seviyesine göre meselenin mantığı izah edip, “Niçin?” sorusunun cevabını da veriniz.

9. İbadet konularını işlerken İslam dininin sadece abdest, namaz, oruc, hac, kurban, zekat gibi ibadetlerden ibaret olmadığı iyi kavratılmalıdır. İslâm dininin, doğumdan ölüme kadar fert hayatından sosyal hayata kadar her alanı kuşattığı öğrencilere örneklerle açıklanmalıdır.

10. İbadetler alanından en az bir sınav yapıp şampiyonlar seçiniz. Sınavda test, boşluk doldurma ve doğru yanlış tekniklerinden yararlanınız.

11. Öğrenciler arasında bilgi yarışması yaparak ödüllendirmeler yapınız.

III. SİYER DERSİ ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

Siyer dersini işlerken kronolojik sırayı takip ediniz.
Bu ders Peygamberimizin hayatını konu aldığı için bütün konuları sevgi merkezli işleyiniz. Yaz Kursunda siyer dersi için “Peygamberimizi ve O’nun hayatını okumayı – öğrenmeyi” sevdirmek hedefiniz olsun.
Peygamber Efendimizle ilgili muhabbet ve hurmet ifadelerini kullanmaya özen gösteriniz.
İlk derste Hz. Adem’den Peygamberimize gelinceye kadar peygamberler silsilesinden kısaca bahsediniz.
Peygamberimizin yaşadığı coğrafya hakkında varsa haritalarla ve o bölgelere ait resimlerle genel bir bilgi veriniz.
Dünya haritası üzerinde Peygamberimizin geldiği asırda dünyanın ve insanların durumunu kısa ve net anlatımlarla açıklayınız. Ayrıca günümüzle de kıyaslayarak Peygamberimizin insanlık için önemini kavratınız.
Konuların anlatımından sonra öğrencilerin işlenen konudan çıkardıkları dersler ve sonuçların neler olduğunu sorunuz. Siz de düşüncelerinizi kısaca belirtiniz. Ayrıca konuların anlatımında günümüz şartlarına göre çıkarılacak dersleri açıklayarak Peygamberimizin olaylar karşısındaki davranışlarını birlikte yorumlayınız.
Konuların işlenişinde ve olayların anlatımında yeri geldikçe Kur’an ayetlerine başvurunuz ve olayları ayetlerin ışığında kısaca yorumlayınız.
Derste işlenecek konuları öğrencilere önceden bildiriniz ve konuyla ilgili ön hazırlık yapmalarını teşvik ediniz.
İşlenecek konuları ana başlıklar halinde tahtaya yazınız ve sırasıyla anlatınız.
Derse ilgiyi artırmak ve öğrencilerin Peygamberimizin hayatını severek öğrenmeleri için ara sıra peygamberimizle ilgili ilahi dinletiniz veya film ve şiir klipleri izletiniz.
Peygamberimizin hayatıyla ve ahlakıyla ilgili eserleri tanıtınız ve elinizde mevcut olanları öğrencilerin görüp incelemelerini sağlayınız.
Peygamber sevgisiyle ilgili geçmişten ve günümüzden yaşanmış örnekleri anlatınız veya bu konuda duygulu yazılar okuyunuz.
Bir önceki dersi kısaca sorularla hatırlatıp zihinleri yeni derse hazır hale getirerek yeni derse başlayınız.
Şiir okuma kabiliyeti iyi olan öğrencilere Peygamberimizle ilgili bazı şiirleri ezberletip sınıfta okutunuz.
İsmi çok duyulan sahabilerin hayatlarından ve ahlaklarından kısaca bahsediniz. Bu konuda öğrencilerinizin isimlerinden de yola çıkarak onlara önder ve örnek insanları hatırlatınız.
Yaz kursu sonunda siyer dersinden mutlaka bir test sınavı yapınız. Şampiyonlar seçerek ödüllendiriniz.
Fırsat buldukça Peygamberimizin ahlaki vasıfları üzerinde de durunuz. O’nun örnek ahlakını örneklerle anlatınız. Peygamberimizin namazı, orucu, haccı, sabrı, hoşgörüsü, şefkat ve merhameti, kadınlara davranışları, eşine ve çocuklara davranışları, yöneticiliği, insanlar arasında hüküm vermesi, Kur’an okuması…gibi.
Peygamberimizin hayatını ve ahlakını anlatan kitaplar alınız ve elden ele dolaşarak okunmasını organize ediniz.
Fırsat olursa bir siyer dersinde Peygamberimizle ilgili program yapınız. Bu programda imkanlar dahilinde ses ve görüntüden yararlanarak slayt gösterimi olabilir. Öğrenciler konuşmalarıyla, şiirleriyle, ilahileriyle ve diğer aktivitelerle programa katılırlar.
Öğrencilerimizden çevrede bulunan müftü, imam, akademisyen, öğretmen, anne-baba, abi-ablaları ile Peygamberimizle ilgili röportajlar yapmalarını isteyiniz.
Sınıfta kabiliyeti olan öğrencilerden ara sıra Peygamberimizle ilgili ilahiler söyletiniz ve ödüllendiriniz.
Peygamberimizin hayatıyla ilgili seviyelerine göre öğrencilerimizin bilmesi gereken, ileride faydalanacakları eserlerin isimlerini ve yazarlarını bir liste halinde kendilerine veriniz.

IV. AHLAK DERSİ ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

Güzel ahlakı ana hatlarıyla tanımlayınız.
Güzel ahlakın önemiyle ilgili hadisler okuyup açıklayınız.
Güzel ahlaklı olmanın yollarını anlatınız.
Ünitelerde belirtilen ahlaki değerlerle ilgili mutlaka hikayeler anlatınız. Bu hikayelerden birlikte sonuçlar çıkarınız ve yorumlayınız. “Hikayenin içindeki kahramanlarının kendileri olduğunda nasıl davranacaklarını” sorunuz.
İşlenecek ahlaki değerlerle ilgili hadisler ve ayetler bulup öğrencilerle birlikte yorumlayınız.
Öğrencilerinizi âdâb-ı muâşeret konularında bilgilendiriniz.
Öğrencilerinizde gördüğünüz ahlaki olmayan davranışları tatlı bir dille ve güzel bir üslupla uyarınız.
Yapılan yanlışlıkların niçin yanlış olduğunu birlikte yorumlayınız. Sorular yardımıyla onların da görüşlerini almaya çalışınız.
Ahlaki olmayan davranışların düzeltilmesi için neler yapılabileceği konusunda onların fikirlerini alınız.
Ahlaki değerlerle ilgili günlük hayattan yaşanmış örnekler veriniz. Ayrıca ahlaki olmayan davranışların zararlarını anlatınız.

V. ÖĞRETİCİLERİMİZİN FAYDALANABİLECEĞİ KAYNAKLAR

1. “Din eğًitim ve öğretiminde Metodlar” Prof. Dr. Mustafa öcal (Diyanet Vakf‎ Yay.)

2. Çocuk Eğitiminde Anne –Babaya öneriler, Canten Kaya, Zambak Yayınları

3. Çocukları yanlış eğitmenin yolları, C.G. Salzmann, Zafer yayınları

4. Çocuklarımız mutsuz ve başarısız olmasın, Ali Çankırılı, Zafer Yayınları

5. Çocuk eğitiminde sık sorulan sorular ve cevaplar, Hasan Aydınlı, Zambak Yayınları

6. Bir anneye mektuplar, Wilhelm Stekel, Timaş Yayınları

7. Tavsiyeler II, Mustafa İslamoğlu

8. A’dan Z’ye pozitif disiplin, Komisyon, Hayat yayınları

9. Evde okul okulda başarı, Ahmet Maraşlı, Hayat Yayınları

10. İslam’da Çocuk terbiyesi, Osman Karabulut

11. Öğretmenin not defteri (1,2,3), Vehbi Vakkasoğlu, Cihan Yayınları

12. Öğrencime Mektuplar, Vehbi Vakkasoğlu

13. Peygamberimin Sevdiği Müslüman, M. Yaşar Kandemir, Zafer Yayınları

14. İlham Öyküleri, Murat Çiftkaya Zafer Yayınları

15. Ahir Zaman Hikayeleri, Zafer yayınları

16. Dini Hikayeler, Ahmet Şahin,

17. Peygamberimizden 101 Hatıra, M. Yaşar Kandemir, Morötesi yayınları

18. Bostan Ve Gülistan, Sadi Şirazi

19. Mesnevi’de Geçen Hikayeler, Semerkand yayınları

20. Nübüvvet Pınarından Kırk Hadis, A. Lütfi kazancı, marifet yayınları

21. Ashabın dilinden Peygamberimiz, İ. Lütfi Çakan, Rağbet yayınları

22. Ehl-i Sünnet İnancı, Dilaver Selvi

23. İslam’a Giriş, Muhammed Hamidullah, Diyanet V.Yayınları

24. Müslümanın El Kitabı, Kemal Güran, Timaş yayınları

25. Hizmet ve Adabı, Osman Nuri Topbaş, Erkam Yayınları

26. İrfan Ordusu, Işık Yayınları

27. Hayatın İçinden, Cüneyd Suavi, Zafer Yayınları

28. Örneklerle Peygamberimiz, Abdurrahman Çetin, Ensar Neşriyat

VI. ÖĞRENCİLERİMİZE OKUTULABİLECEK BAZI KİTAPLAR

1. Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları çocuk kitapları

2. T. Diyanet Vakfı yayınları çocuk kitapları

3. Dinimi öğreniyorum, Peygamberimi öğreniyorum (Diyanet Yay.)

4. Muştu yayınları hikaye kitapları

5. Gonca dergisi hediyeleri hikaye kitapları

6. Muştu yayınları dinimi seviyorum seti

7. Prof.Dr. M. Yaşar Kandemir’in çocuk kitapları ve hikaye kitapları, Erkam Yayınları

8. İman Esasları, M. Yaşar Kandemir, Damla Yayınları

9. Sevgili Peygamberimiz serisi, Ayşegül Aygün, Işık yayınları,

10. Biricik Önderimiz Peygamberimiz, Yusuf Özaslan, Marifet Yayınları

11. Görüntülü İnteraktif Kur’an-ı Kerîm Programı CD leri ve Tecvidli Kur’an-ı Kerîm Elif-Bâ, DEM, Ensar Neşriyat-2005

12. Dini Hikayeler, Seyyid Kutup

13. Mevlânâ’dan Hikayeler, Uysal yayınları

14. Uysal yayınları çocuk Kitapları

15. Saadet Devri Serisi, Ahmet Lütfi Kazancı,

16. Saadet Çağından Simalar, Erkam yayınları

17. Peygamberimizin hayatı, Ebu’l-Hasan en-Nedvi

18. Peygamberlerin kıssaları, Ebu’l Hasan en-Nedvi

19. Peygamberimizin Hayatı, İrfan Yücel, Diyanet yay.

20. Peygamber Efendimiz, Ahmed Cevdet Paşa

21. Hz. Muhammed (S.A.V.)’in yaşam öyküsü, Timaş yayınları

22. Nebiler silsilesi, Osman Nuri Topbaş, Erkam yayınları.

23. Gül’ün gülleri, Adem Saraç, Erkam yayınları

24. Mutlu Bir son için, M. Yaşar Kandemir, Diyanet.

25. Bir gönül yaptın ise, M. Yaşar Kandemir, Diyanet.

26. İyi Müslüman, İsmail Lütfi çakan, Diyanet.

27. Yavuz Bahadıroğlu romanları

28. Bir oku bin Düşün, Ahmet Şahin, Cihan yay.

29. Hurafeler ve batıl inanışlar, İsmail Lütfi çakan, Rağbet yayınları.

30. Gönül Doktoru, M.Yaşar Kandemir.

Not : Burada verilen kitap listelerini genişletebilirsiniz.

[1] Kadıköy Anadolu İHL ve İHL Meslek Dersleri Öğretmeni, Anne-Baba Eğitimi Formatör Öğretmeni, DEM Kur’an Komisyonu Üyesi.

[2] Yukarıdaki bölüm DEM’de Faruk SALMAN, Nazif YILMAZ ve Nihat MORGÜL tarafından hazırlanan Elif-ba’nın metodudur. Hazırlanan görüntülü interaktif CD destekli Tecvidli Kur’an-ı Kerim Elif-Bâ’sı’nda Yrd. Doç. Dr. Fatih ÇOLLAK’ın sesi ve görüntüsü yer almaktadır. Bu CD ile daha düzgün ve çabuk Kur’an öğretimi ve öğrenimi hedeflenmiştir.